Bonaire staat bekend als een van de mooiste duikbestemmingen ter wereld. Met kristalhelder water, kleurrijke koraalriffen en een indrukwekkende biodiversiteit trekt het eiland jaarlijks duizenden duikers. Maar achter deze idyllische onderwaterwereld schuilen ook medische risico’s. Hoe worden die opgevangen op een relatief klein en afgelegen eiland?

Voor dit artikel sprak ik met drie duikartsen op Bonaire: Mignon Smit, Marianne Voesten en Lucia Rodrigues. Zij vertellen over hun werk op het eiland, de zorg voor duikers en de rol van de hyperbare tank.

Kunnen jullie jezelf voorstellen? 

Mignon Smit:
“Ik werk als huisarts op Bonaire en daarnaast heb ik een eigen praktijk voor duikmedische keuringen. Daarbij beoordeel ik of het voor iemand medisch veilig is om te duiken, denk hierbij aan patiënten met chronische aandoeningen of medicijngebruik. Sinds vijf jaar werk ik ook voor de recompressietank. De combinatie van het werken als huisarts en duikarts maakt het werk voor mij enorm leuk: ik kan mijn werk als arts combineren met mijn passie voor duiken.”

Marianne Voesten:
“Ik werk inmiddels al meer dan twintig jaar op Bonaire, maar niet altijd al als duikarts. Mijn eerste kennismaking met de tank was toen ik als anesthesie assistent betrokken raakte bij een acuut zieke patiënt die behandeld werd in de recompressietank. Na deze casus was direct mijn interesse gewekt en wilde ik meer leren over de duikgeneeskunde. Vervolgens heb ik mijn PADI gehaald en ben ik door Dr. Dick van der Vaart, de oprichter van de recompressietank op Bonaire, opgeleid als kamerassistent in de tank. Pas later ben ik teruggegaan naar Nederland om daar de huisartsenopleiding te volgen, waarna ik weer naar Bonaire ben teruggekeerd. Sinds 2016 werk ik hier als huisarts én duikarts. Het werk is ontzettend leuk, maar ook intensief!”

Lucia Rodrigues:
“Ik kom oorspronkelijk uit Brazilië en ben aldaar gespecialiseerd in infectieziekten en tropengeneeskunde. In 2012 bezocht ik Bonaire voor het eerst, en het eiland sprak mij direct aan. Mijn interesse in duiken ontstond al jaren daarvoor. Zo haalde ik van mijn eerste salaris direct mijn PADI. Jaren later kwam ik in contact met Divers Alert Network (DAN) en volgde ik duikcursussen bij National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) in de Verenigde Staten. Na werkervaring in Brazilië, werd ik in 2023 gevraagd om naar Bonaire te komen vanwege personeelstekort. Inmiddels werk ik hier met veel plezier samen met het team en draai ik het merendeel van de diensten.”

Ik ben trots op wat we hier hebben opgebouwd. Wat het werk hier bijzonder maakt, is dat er bij elke behandeling een arts betrokken is, iets wat wereldwijd zeker niet vanzelfsprekend is,” aldus dr. Rodrigues.

Wat is decompressieziekte?

Decompressieziekte ontstaat wanneer een duiker te snel opstijgt, waardoor opgeloste gassen, met name stikstof, belletjes vormen in het lichaam. Deze belletjes kunnen op verschillende plekken klachten veroorzaken, die sterk in ernst kunnen variëren.Bij een milde vorm (type 1) gaat het vaak om gewrichtspijn, huidklachten of vermoeidheid. In ernstigere gevallen (type 2) kunnen ook het zenuwstelsel, het evenwichtsorgaan of de longen betrokken zijn, met klachten zoals neurologische uitval of duizeligheid.

“Het kan soms lastig zijn om de diagnose te stellen,” vertelt dr. Smit. “De klachten zijn niet altijd meteen duidelijk en kunnen zich ook vertraagd presenteren.”

Wil je meer lezen over stikstofnarcose? Bekijk dan hier onze eerdere post op de website.

Hoe ziet de behandeling eruit? 

Patiënten met vermoedelijke decompressieziekte melden zich doorgaans via de spoedeisende hulp. “Daar wordt standaard direct gestart met zuurstoftoediening en intraveneuze vochttherapie,” legt dr. Rodrigues uit. “Veel duikers zijn namelijk uitgedroogd op het moment dat ze binnenkomen.” Vervolgens wordt de dienstdoende duikarts geconsulteerd, die de patiënt beoordeelt en bepaalt of behandeling in de hyperbare kamer noodzakelijk is. “Ik moet 24/7 bereikbaar zijn en ervoor zorgen dat ik altijd inzetbaar ben. Je weet nooit wanneer je naar het ziekenhuis wordt geroepen,” vertelt zij.

Wanneer hyperbare zuurstoftherapie nodig is, volgt een intensief en strikt gereguleerd behandeltraject. “Zo’n behandeling is behoorlijk belastend,” zegt dr. Voesten. “Patiënten mogen geen telefoon of andere afleiding meenemen in de recompressietank vanwege veiligheidsrisico’s. Tijdens de behandeling dragen zij tevens een zuurstofmasker, wat de communicatie bemoeilijkt en slapen verhindert, aangezien adequate ventilatie essentieel is voor een optimale zuurstofopname.” Ook voor het behandelteam is het een intensief proces. “Voor één patiënt zijn minimaal vier zorgverleners nodig,” legt dr. Rodrigues uit. “Een verpleegkundige in de kamer, een operator, een supervisor en een arts buiten de tank.”

De behandeling verloopt volgens vaste protocollen, zogeheten tabellen, maar wordt altijd afgestemd op de individuele patiënt. Afhankelijk van de ernst van de klachten kan de therapie enkele uren duren of bestaan uit meerdere sessies.

Wat maakt duikgeneeskunde zo bijzonder voor jullie?

“Het werk is enorm afwisselend,” vertelt dr. Smit. “Je weet nooit wat je kunt verwachten. Bovendien zie je patiënten vaak al tijdens de behandeling opknappen. Dat directe effect maakt het heel bijzonder.” Voor dr. Rodrigues ligt de motivatie vooral in de patiëntbeleving: “Je probeert mensen zo comfortabel mogelijk door een intensieve behandeling heen te helpen. Dat maakt echt verschil voor patiënten die hier aanvankelijk komen voor een ontspannen duikvakantie.”

Hoe word je duikarts?

Hyperbare geneeskunde is wereldwijd geen officieel erkend medisch specialisme. “In sommige landen valt het onder de spoedeisende geneeskunde of anesthesiologie,” legt dr. Rodrigues uit. “De opleidingseisen en -structuren verschillen sterk per land.” Op Bonaire, en daarmee binnen het Nederlandse zorgstelsel, betekent dit in de praktijk dat artsen hun reguliere medische opleiding combineren met aanvullende cursussen en gespecialiseerde trainingen in duik- en hyperbare geneeskunde. De European Committee for Hyperbaric Medicine (ECHM) en de European Diving Technology Committee (EDTC) hebben Europese richtlijnen opgesteld waaraan deze opleidingen moeten voldoen. Lees hier meer informatie over de opleiding en scholingsmogelijkheden.

Bronnen

Divers Alert Network (DAN). (2020). Decompression sickness. Health & Diving Reference Series. Edited by P. Denoble; authored by N. Pollock. ISBN 978-1-941027-32-5.

Chimiak, J., & Nord, D. A. (2025). Scuba diving: Decompression illness and other dive-related injuries. In E. S. Halsey, K. M. Angelo, E. D. Barnett, et al. (Eds.), CDC Yellow Book 2026: Health information for international travel. Centers for Disease Control and Prevention. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK620981/